Hệ thống quản lý quần thể Lim xanh là sản phẩm của đề tài KHCN thành phố Hà Nội: "Đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp bảo tồn quần thể Lim xanh tại Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Đền Và, Thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội"

Ngày đăng tin: 2020-11-16 14:48:25


Xác định tuổi quần thể cây lim xanh tại Khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đền Và, Thị xã sơn tây – thành phố Hà Nội

      GIỚI THIỆU

      Quần thể Lim xanh tại Khu di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia Đền Và gồm 166 cây, nằm trên diện tích rộng tới 17 ha, tạo nên cảnh quan hùng vĩ. Trong số 166 cây Lim xanh cổ thụ, có 85 cây đã được Hội Bảo vệ thiên nhiên và Môi trường Việt Nam công nhận là cây di sản Việt Nam. Qua điều tra, khảo sát cho thấy, quần thể Lim xanh tại Đền Và gồm 2 thế hệ:

- Thế hệ những cây rừng tự nhiên còn lại qua quá trình sinh trưởng có đường kính (D1,3) trên 60cm. Đây là những cây cao, to thẳng đứng, cây chỉa cành cao một đặc trưng của cây Lim  trong rừng tự nhiên.

- Thế hệ sau bao gồm những cây có đường kính D1,3 nhỏ hơn 60cm. Đây là những cây tái sinh tự nhiên thế hệ sau và những cây được trồng bổ sung sau này.

       PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH TUỔI

       Trong quá trình sinh trưởng và phát triển cây luôn tăng trưởng về đường kính. Mối quan hệ giữa tăng trưởng đường kính thân cây và tuổi cây có tương quan chặt chẽ. Vì vậy có thể thông qua đường kính thân cây và tăng trưởng đường kính để xác định tuổi của cây một cách tương đối chính xác. Hiện nay, trong nghiên cứu phổ biến có hai phương pháp xác định tuổi cây:

      - Phương pháp giải tích thân cây: thân cây được chia làm nhiều phân đoạn và cắt thớt ngang thân; trong đó trọng tâm là thớt ở gốc (Do) và thớt ở độ cao 1,3m (D1,3­). Thông qua đếm vòng năm ở các tuổi, hay tổ tuổi, chiều cao tuổi tính được tăng trưởng đường kính, chiều cao và thể tích. Phương pháp này chỉ áp dụng được ở những nơi có thể chặt hạ cây để giải tích thân cây. Đối với cây Lim xanh Đền Và không thể áp dụng được.

      - Phương pháp khoan tăng trưởng, hay còn gọi là phương pháp giải tích nhanh. Với phương pháp này sử dụng khoan chuyên dụng trong điều tra cây. Dùng khoan khoan vào thân cây ở độ cao 1,3m với độ sâu từ 15 - 20cm (tùy theo từng loài cây). Sau đó  đếm vòng năm và đo độ dày của 20, 40 hay 60 vòng năm; tính độ dày trung bình của một vòng năm.

                       IDbq = (ID1+ID2+...+IDn)/n

      Trong đó:

            - IDbq­: Độ dày bình quân của một vòng năm

            - ID1... IDn: Độ dày vòng năm một lần đo ở từng mũi khoan

           - n: Số lượng mũi khoan, hay số lần đo trên các mũi khoan

       Khi tính tuổi cây sử dụng đường kính không vỏ tính theo công thức:

                     Dkhông vỏ  = D­có vỏ  - 2e

      Trong đó: e: Độ dày của vỏ cây

       Xác định tuổi cây theo công thức (A)

                     A cây = ĐDkhông vỏ/Dbq

       Sai số cho phép trong tính toán không vượt quá ± 10%

       KẾT QUẢ XÁC ĐỊNH TUỔI CÂY LIM XANH TẠI ĐỀN VÀ

       Để đảm bảo độ tin cậy trong quá trình xác định lượng tăng trưởng đường kính để tính tuổi cây, đã chia tổng số cây Lim xanh làm 5 nhóm cấp kính:

       Nhóm: D1,3 từ 20 - 40cm; từ 40 - 60cm, từ 60 - 80cm; từ 80 - 100cm và D>100cm.  Tại mỗi nhóm cấp kính khoan từ 2 -3 cây. Tổng số khoan tăng trưởng trên 13 cây, kết quả tính độ dày vòng năm trên các mũi khoan bảng 01:

TT

Ký hiệu cây cây mẫu

                                     Độ dày vòng năm (mm/vòng năm)

Mẫu 1

(độ dày/20 vòng năm)

Mẫu 2

(độ dày/40 vòng năm)

Mẫu 3

(độ dày/60 vòng năm)

Mẫu 4

(độ dày/80 vòng năm)

1

127

1,05

1,12

1,07

 

2

34

1,15

1,15

 

 

3

93

1,05

1,07

1,08

1,14

4

108

1,05

1,15

1,27

 

5

121

1,15

1,27

 

 

6

73

1,20

1,17

 

 

7

131

1,35

1,25

 

 

8

22

1,00

0,95

 

 

9

114

1,10

1,15

 

 

10

10

0,95

1,02

 

 

11

130

1,00

0,97

0,97

1,00

12

23

1,30

1,22

1,21

 

13

90

1,00

1,05

1,03

 

        Tính lượng tăng trưởng bình quân (ID) một vòng năm bằng phương pháp tính bình quân công:

                  IDmm= Tổng(ID (các mẫu đo))/S mẫu đo  = 35,24 mm/32 mẫu

                  IDmm= 1,10 mm/vòng năm

        Lượng tăng trưởng bình quân đường kính một vòng năm:

                  Delta D = 2ID = 2 x 1,10mm = 2,10mm/ vòng năm

       Tính tuổi cây Lim xanh theo công thức

                 A tuổi cây = Đường kính không vỏ/ Delta D

       Từ công thức trên tính được tuổi của 13 cây khoan tăng trưởng được thể hiện ở bảng 02.

                            Bảng 02. Tuổi của 13 cây Lim xanh tiến hành khoan tăng trưởng

TT

Mã số cây

Chiều cao (m)

Đường kính cây độ cao 1,3m (cm)

DD (mm)

Tuổi cây (năm)

Chu vi (cm)

D1,3 cây vỏ (cm)

e vỏ đường kính (cm)

D1,3 không vỏ (cm)

1

127

11,5

109,0

34,7

2,8

31,9

2,1

152

2

34

20,5

84,0

26,8

2,0

24,8

2,1

118

3

93

16,5

362,9

115,6

2,8

112,8

2,1

537

4

108

17,5

118,6

37,8

2,2

35,6

2,1

170

5

121

17,5

143,2

45,6

2,2

43,4

2,1

207

6

73

17,0

182,7

58,2

2,4

55,8

2,1

266

7

131

27,5

266,3

84,8

2,8

82,0

2,1

390

8

22

21,0

221,4

70,5

2,8

67,7

2,1

322

9

114

11,5

59,7

19,0

1,6

17,4

2,1

83

10

10

19,5

213,5

68,0

2,4

65,6

2,1

312

11

130

29,5

304,6

97,0

2,8

94,2

2,1

448

12

23

22,0

193,7

61,7

2,8

58,9

2,1

280

13

90

27,0

339,1

108,0

2,8

105,2

2,1

500

            Để tính chung cho quần thể Lim xanh, xác định độ dày vỏ đường kính bình quân cộng 13 cây giải tích.

                        evỏ =   Tổng ei / i  = 32,4 / 13  = 2,5 cm

            Từ công thức trên tiến hành xác định tuổi cho các cây Lim xanh còn lại trong quần thể. Kết quả cho thấy, trong 166 cây Lim xanh tại Đền Và có: 01 cây có tuổi trên 600 năm; 04 cây có tuổi từ 500 – 600 năm; 22 cây có tuổi từ 400 -500 năm; 27 cây có tuổi từ 300 – 400 năm; 68 cây có tuổi từ 200 – 300 năm; 41 cây có tuổi từ 100 – 200 năm; 03 cây có tuổi từ 50 – 100 năm.